Ταξιδεύοντας με την τέχνη

Σάββατο 4 Οκτωβρίου 2008

Συνέντευξη με το σκηνοθέτη Δήμο Αβδελιώδη
Σε λίγες μέρες ανεβαίνει στη Θεσσαλονίκη από τα ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Βορείου Αιγαίου και Πάτρας η θεατρική παράσταση «Ο Μεγαλέξανδρος και ο καταραμένος Δράκος» σε κείμενο και σκηνοθεσία Δήμου Αβδελιώδη. Η συνέντευξη που ακολουθεί αποτέλεσε για μένα μια πολύ συγκινητική εμπειρία για τη σεμνότητα και την ουσιαστικότητα του δημιουργού που δεν απέχει, αλλά επιβεβαιώνει μέσα από τα επιχειρήματά του το έργο του. Σκηνοθέτης βραβευμένων ταινιών σε πανελλήνια και παγκόσμια κινηματογραφικά φεστιβάλ (Η εαρινή σύναξις των Αγροφυλάκων, Η νίκη της Σαμοθράκης, Αθέμιτος Συναγωνισμός, Το Δέντρο που πληγώναμε) και θεατρικών παραστάσεων  με μοναδική ατμόσφαιρα και πάντα σε επαφή με την παράδοση (Άσμα Ασμάτων, Λίγο απ' όλα, Τρία ελληνικά παραμύθια Μορφές από το έργο του Βιζυηνού), ο κύριος Αβδελιώδης μας ταξιδεύει στα δικά του δημιουργικά μονοπάτια.
Πριν μερικά χρόνια παρουσιάσατε το έργο «Λίγο απ’ όλα» του Αντώνη Μόλλα συνδυάζοντας για άλλη μια φορά τη μαγεία του θεάτρου σκιών με το αυθεντικό θέατρο. Πόσο δύσκολο είναι να δέσουν δύο τόσο διαφορετικά θεατρικά είδη;

Η δυσκολία έγκειται στο να συλλάβει κανείς την ιδέα. Φαίνεται δηλαδή κάτι δύσκολο, όταν ακόμα δεν το έχεις ονειρευτεί, δεν το έχεις φτιάξει μέσα στο μυαλό σου. Πρώτα το μυαλό κατασκευάζει και μετά έρχεται η πρακτική του εφαρμογή που είναι πιο εύκολη από όσο νομίζουμε. Αυτό που απαιτούσε μεγάλη προσπάθεια ήταν η δυνατότητα των ηθοποιών να είναι πάντα σε πολύ καλή σωματική κατάσταση, γιατί απαιτείται  ένα στυλιζάρισμα για αυτούς τους ρόλους. Όλο το έργο είναι χορογραφημένο, δεν υπάρχει κάτι τυχαίο, όλα γίνονται σαν να είναι μία παρτιτούρα, σαν να είναι μπαλέτο, οι χρόνοι είναι μετρημένοι. Η παράσταση που ανεβάζουμε τώρα είναι στην πραγματικότητα μια λαϊκή όπερα με ζωντανή μουσική. Είναι πάρα πολύ ενδιαφέρον, γιατί είναι μουσικό θέατρο κι εκεί δοκιμάζεται και η συνεργασία των μουσικών με τους ηθοποιούς. Αυτή η δυσκολία ξεπερνιέται, όταν κάτι γίνεται με ζήλο και δημιουργικές δυνάμεις και νομίζω ότι η ομάδα των μουσικών και των ηθοποιών αυτό το έχει καταφέρει.

Ποια είναι η αποδοχή του κόσμου στην πρωτότυπη αυτή απόδοση μιας παραδοσιακής μορφής θεάτρου;

Το 2001 ήταν η πρώτη μου σκηνοθεσία σε αυτό το είδος κι εκεί βρήκα και τις λύσεις που ήταν εξαιρετικά δύσκολες για να περάσει το θέατρο σκιών στο θέατρο. Αυτό δημιούργησε και σε εμένα τον ίδιο μια αίσθηση μαγείας. Ήταν κάτι που πραγματικά μου άρεσε πάρα πολύ. Εάν ο καλλιτέχνης φτιάχνει με κριτήριο, να αρέσει στους άλλους, έχει αποτύχει από την ώρα που σκέφτεται έτσι. Το θέμα είναι να αρέσει κάτι πάρα πολύ σε εμάς κι όταν αρέσει κάτι πάρα πολύ σε εμάς, είναι σίγουρο ότι μπορεί να αρέσει και στους άλλους.

Ήταν δηλαδή μια πρόκληση για εσάς πρώτα απ’ όλα.

Ναι, όπως τίθεται σε κάθε έργο τέχνης, είναι μια αναμέτρηση με τον εαυτό μας και ψάχνουμε το ορυχείο μας για να βγάλουμε πράγματα αληθινά και πράγματα τα οποία δεν είναι εύκολα, ούτε είναι πράγματα κατά κάποιο τρόπο φθαρμένα από την πολυχρησία ή από την κοινοτυπία. Μπορώ να πω ότι ο κόσμος που παρακολούθησε την παράσταση-παίχτηκε δύο χρόνια-ήταν ενθουσιασμένος, γιατί ήταν κάτι που γινόταν για πρώτη φορά και ήταν πολύ θερμή η αποδοχή.

Πάντως και για αυτή την παράσταση που ανεβάζετε τώρα τα σχόλια που έχουν ήδη ακουστεί είναι πάρα πολύ θετικά.

Ναι, αυτό είναι αλήθεια, είναι κάτι που πέτυχε και αυτή τη φορά και μπορώ να πω ότι τώρα έγινε με έναν πιο φροντισμένο τρόπο από κάθε άποψη, γιατί καταρχάς άλλαξε το υπόβαθρο του έργου που είναι ο μύθος, που είναι ο λόγος. Το προηγούμενο έργο στηριζόταν στο κείμενο του Αντώνη Μόλλα, ένα εξαιρετικό κείμενο. Δεν είναι τυχαίο που έχει μπει και στην ανθολόγηση των σχολικών βιβλίων, γιατί είναι ένα δείγμα της ζωντάνιας και της ευφυΐας που έχει η ελληνική γλώσσα και του άριστου χειρισμού που έχει κάνει ο Μόλλας, ένας μεγάλος καλλιτέχνης. Τον θεωρώ σύγχρονο Αριστοφάνη, που είχε την ατυχία να χαθούν τα έργα του. Από τα περίπου εξήντα έργα που έγραψε, έμεινε μόνο ένα, το «Λίγο από όλα», το οποίο διέσωσε ένας Γάλλος περιηγητής, ο Ρουσέλ.

Όταν είχα δει την παράσταση «Λίγο από όλα» μου φάνηκε πως αυτό που έκανε η πρωταγωνίστρια, η Άννα Κοκκίνου ήταν εξαιρετικά δύσκολο, κι όμως με τον τρόπο που έπαιζε το έκανε να μοιάζει απλό.

Αυτό που φαίνεται δυσκολία, στην πραγματικότητα είναι αυτό που επιθυμεί ο ηθοποιός. Από ρόλο σε ρόλο μεταμορφώνεται, γιατί έτσι φαίνεται η δουλειά του. Αυτό ήταν ένας άθλος λόγω της τόλμης.

Ποια είναι τα διαχρονικά στοιχεία του μύθου της δρακοκτονίας που αποτέλεσαν έμπνευση για εσάς, ώστε να ανάγετε αυτή την ιστορία σε κάτι σύγχρονο;

Αυτός ο μύθος είναι πάρα πολύ παλιός, τον γνωρίζουμε κυρίως από το μύθο του Απόλλωνα που σαν έφηβος σκότωσε το δράκο στους Δελφούς και ίδρυσε το μαντείο. Το μαντείο τι συμβολίζει; Συμβολίζει μια πράξη, μια ανθρώπινη ενέργεια που έγινε εις βάρος τους σκότους για να λάμψει το φως και η αλήθεια και παραμένει ένας συμβολικός χώρος όπου οι άνθρωποι ζητάνε μέσα από το σκοτάδι του μέλλοντος να ανακαλύψουν τι τους περιμένει. Επομένως η δρακοκτονία δεν είναι κάτι το παλαιικό, κάτι το μυθικό, είναι μέσα στο τώρα μας, μέσα στο είναι μας το καθημερινό, είναι ο αγώνας που δίνει ο καθένας για ν’ αντιμετωπίσει εμπόδια που ορθώνονται κυρίως μέσα του, ψυχολογικά δηλαδή εμπόδια, που του ανακόπτουν και του ματαιώνουν πολλές φορές τη δυνατότητα να εκφραστεί με έναν τρόπο δημιουργικό, να ονειρευτεί κάτι και να προκαλέσει θετικές ενέργειες. Αυτός ο φόβος είναι κυρίως που θέλουμε να εξοντώσουμε, το φόβο δηλαδή που δεν μας αφήνει να δημιουργήσουμε και να ολοκληρωθούμε. Αυτός ο φόβος ενδιαφέρει τη δρακοκτονία, γι’ αυτό δεν είναι τυχαίο ότι έχει περάσει και στη λαϊκή παράδοση με τον Άγιο-Γιώργη. Ο Απόλλωνας λοιπόν είναι ο Άγιος-Γιώργης που στο θέατρο σκιών έγινε Μέγας Αλέξανδρος, είναι δηλαδή μια ταυτολογία του ίδιου θέματος.

Ποια πιστεύετε είναι η θέση του καλλιτέχνη, του δημιουργού σε μια κοινωνία που βάλλεται από παντού και όλα δείχνουν να ακολουθούν το δρόμο της εμπορικότητας;

Εκεί είμαι θα έλεγα αρκετά απόλυτος και δεν το λέω αυτό από εγωιστική διάθεση ή για να δείξω κάτι. Είναι ένας δρόμος που έχω πάρει, ο οποίος δεν με έχει φέρει ποτέ σε σύγκρουση με τον εαυτό μου και πιστεύω ότι είναι ένας δρόμος που οφείλω να ακολουθήσω. Το λέω αυτό γιατί μόνο τον εαυτό μου μπορώ να γνωρίσω πολύ καλά σαν καλλιτέχνη και νομίζω ότι θα πρέπει κανείς να μένει αταλάντευτος στις προκλήσεις που υπάρχουν. Θα πρέπει κυρίως να πιστεύει και να μην προδίδει τον εαυτό του, γιατί όταν προδώσει τον εαυτό του και τις αρχές του, δεν υπάρχει πια εαυτός για να μπορέσει να δημιουργήσει. Έχει μπει δηλαδή μέσα σε μια άλλη λογική πραγμάτων η οποία τον οδηγεί στην εξαφάνιση, στην εξαφάνιση της δημιουργικότητας και της μαχητικής στάσης απέναντι στα πράγματα. Όταν μπορείς να έχεις συνέπεια στις αρχές σου και να υποστηρίζεις με πάθος την αλήθεια και την ομορφιά, τότε οι καρποί σου δικαιώνονται και συνήθως η δικαίωση δεν έρχεται απ’ έξω, συνήθως έρχεται από μέσα. Εάν περιμένουμε τη δικαίωση απ’ έξω, ματαιοπονούμε. Πρέπει ο ίδιος να συγκινηθεί με τη στάση του από τη συνέπεια του έργου του. Μ’ αυτή την έννοια ο καλλιτέχνης πρέπει να ορθώνεται στα πραγματικά αιτήματα της ζωής, στα πραγματικά προβλήματα που μας απασχολούν, τα οποία είναι προβλήματα που ξεκινούν από την καθημερινότητα και απλώνονται σ’ ένα συμπαντικό χώρο, πλανητικό θα έλεγα. Και σ’ όλα αυτά πρέπει να είμαστε παρόντες και ζωντανοί για να τ’ αντιμετωπίζουμε.

Ποια είναι τα επόμενα δημιουργικά σας βήματα;

Αυτό που με ενδιαφέρει τώρα να κάνω στο θέατρο είναι κάποια έργα του Πλάτωνα : Φαίδρος, Συμπόσιο, Τριλογία της απολογίας και του θανάτου του Σωκράτη. Μ’ ενδιαφέρει πάρα πολύ, γιατί είναι ένας σκοπός που ξεπερνά το να κάνει κανείς απλώς μια καλή παράσταση. Είναι κάτι που με εμπνέει, γιατί μέσα στη διδασκαλία του Πλάτωνα αντιμετωπίζονται προβλήματα που μας ταλανίζουν στο σήμερα και που δεν μπορούμε να τα λύσουμε, γιατί απλούστατα δεν υπάρχει σήμερα τόσο βαθειά σκέψη όσο υπήρχε τότε. Η σκέψη δηλαδή των ανθρώπων τότε συλλάμβανε συμπαντικές έννοιες, κοσμικές έννοιες, ενώ σήμερα με την τεχνολογία υποτίθεται ότι έχουμε μία διεύρυνση της γνώσης, δεν έχουμε όμως διεύρυνση της κριτικής και της φιλοσοφικής σκέψης που αναζητά πράγματα τα οποία είναι λίγο πιο πέρα από το χώρο που βλέπουμε, τον ορατό.
Επίσης το καλοκαίρι ήταν να γίνει μια ταινία με το Θανάση Βέγγο, αλλά ήταν δύσκολο να έρθει στη Χίο τότε. Ελπίζω ότι θα μας δοθεί μια άλλη ευκαιρία.
Γενικά με ενδιαφέρει να παραμείνει κάτι μέσα στο χρόνο, να μην είναι κάτι περαστικό ή κάτι που σε λίγο χρόνο δεν θα ισχύει πια. Με λίγα λόγια αποφεύγω τα εντυπωσιακά πράγματα και αυτά που είναι στη μόδα, και προσπαθώ να κάνω πράγματα που βασίζονται σε θέματα δομικής φύσεως, που δεν αλλάζουν εύκολα. Δεν μπορείς να κάνεις πράγματα, αν δεν συνδεθείς με την παράδοση, γιατί μέσα από την παράδοση βρίσκεις πάντα τον πλούτο της τέχνης, Τα παίρνουμε έτοιμα από τους προγόνους μας και τα αξιοποιούμε και τα προχωράμε ή τουλάχιστον τα κρατάμε σε ένα επίπεδο.

Σας ευχαριστώ πολύ και σας εύχομαι καλές δημιουργίες!

3,4,5-10, Παρασκευή : 10.00 για σχολεία και 21.00 βραδινή, Σάββατο : 19.00 και 21.00, Κυριακή : 11.00 πρωινή και 19.00 απογευματινή. Θέατρο Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών, Εθνικής Αμύνης 2, Θεσσαλονίκη. Είσοδος : 20 Ευρώ, 15 (μαθητικό-φοιτητικό). (2310223785)


Περισσότερα

Ταξιδεύοντας με την τέχνη

 

ΤΑΞΙΔΕΥΟΝΤΑΣ ΜΕ ΤΗΝ ΤΕΧΝΗ!

«Ταξιδεύοντας με την Τέχνη!» είναι ο τίτλος της πολιτιστικής στήλης που επιμελείται και παρουσιάζει η Ρένα Αθανασοπούλου από τις 4 Σεπτεμβρίου και κάθε Πέμπτη στην εφημερίδα «Μακεδονική» του Νομού Ημαθίας. Ως αρμόδια του πολιτιστικού ρεπορτάζ ταξιδεύει τους αναγνώστες της με παρουσιάσεις και κριτικές  εκδηλώσεων και φεστιβάλ, συνεντεύξεις καλλιτεχνών και πολιτιστικές προτάσεις.

«Η τέχνη είναι ταξίδι στον κόσμο της φαντασίας και ταυτόχρονα  ένας δημιουργικός τρόπος ν’ αντιμετωπίζουμε την πραγματικότητα. Εντάσσοντας λοιπόν τις πολιτιστικές εκδηλώσεις στο πρόγραμμά μας δίνουμε στην ψυχή και στο μυαλό μας τη δυνατότητα να ταξιδέψει σε κόσμους νέους και μοναδικούς, καθώς όταν ερχόμαστε σε επαφή με ένα καλλιτεχνικό έργο προσφέρουμε κι εμείς από την πλευρά μας ένα μέρος του εαυτού μας στην προσέγγισή του.»   
Ρένα

Περισσότερα