Ελληνικά
English
Τελευταία videos
Την Δεύτερα 11/5/26 είχα την τιμή και τη χαρά να παρουσιάσω στο πλαίσιο των ενδοσχολικών επιμορφώσεων του 1ου και 14ου Δημοτικού Σχολείου Εύοσμου ένα Εκπαιδευτικό Δράμα για την ευθύνη του επιστήμονα με την ουσιαστική συμμετοχή μαθητών της Ε΄ Τάξης.
Η παρουσίαση του παρόντος προγράμματος φιλοδοξεί να εμπνεύσει το ενδιαφέρον των διδασκόντων κάθε βαθμίδας για την καινοτόμο παιδαγωγική διαδικασία του Εκπαιδευτικού Δράματος που αποτελεί έναν ευφάνταστο, δυναμικό και δημιουργικό τρόπο να διδαχτούν διάφορα μαθήματα μέσα από συλλογικές δράσεις και βιωματικές εμπειρίες.
Ανάρτηση στη σελίδα του 1ου Δημοτικού Σχολείου Ευόσμου
Ανάρτηση στη σελίδα του 14ουυ Δημοτικού Σχολείου Ευόσμου
ΕΙΣΗΓΗΣΗ :
Το Εκπαιδευτικό Δράμα (Drama in Education) αποτελεί μια μέθοδο που συνδέει την εκπαίδευση με τη δραματική τέχνη. Η μέθοδος αυτή που βασίζεται στην παιδαγωγική επιστήμη εστιάζει στη διαδικασία και όχι στο τελικό αποτέλεσμα, γι’ αυτό πολλοί χρησιμοποιούν και τον όρο “process drama”. Το Ε.Δ. βοηθά στην βαθύτερη κατανόηση και αναπτύσσει την κριτική σκέψη μέσα από μια ολιστική και βιωματική μάθηση (O’ Toole, 2009). Όλες οι δραστηριότητες είναι ομαδικές, γεγονός που ταυτίζει τον όρο του εκπαιδευτικού δράματος με τον κοινωνικό του χαρακτήρα. Συντελείται λοιπόν μια σημαντική αλλαγή που οδηγεί σε μια συμμετοχική αντίληψη του κόσμου (Bolton, 1984). Δημιουργείται μια εμπειρία μέσα από την οποία οι μαθητές κατανοούν τις ανθρώπινες αλληλεπιδράσεις και ανακαλύπτουν άλλες οπτικές (Wagner, 1999 ). Παράλληλα το Ε.Δ. ενισχύει την αυτό-έκφραση, προάγει την αυτογνωσία και τη σύμπραξη (Woolland, 1999).
Εξαιτίας του σαφή κοινωνικού της στόχου η συγκεκριμένη μέθοδος προσφέρει ένα ιδανικό πεδίο διερεύνησης του ζητήματος της διαφύλαξης μιας ανθρωπιστικής ηθικής. Μέσα από μια σειρά δραστηριοτήτων, τα παιδιά ορίζουν με διάφορα μέσα τα πλαίσια δράσης του Γαλιλαίου, τον σκιαγραφούν, δραματοποιούν περιστατικά της ζωής του, ανιχνεύουν τις αντιδράσεις των συνεργατών του, του λαού και της πολιτικοθρησκευτικής εξουσίας και βιώνουν το μεγάλο του δίλημμα μπροστά στην αποκήρυξη των θεωριών του και την πυρά. Ανακαλύπτουν έτσι την αξία της ελεύθερης έκφρασης των ιδεών και αναζητούν λύσεις αποκτώντας αυτοπεποίθηση και ωριμότητα (Davis, 1997). Ο εκπαιδευτικός από τη μεριά του συντονίζει και φροντίζει να τροφοδοτεί την ιστορία που εκτυλίσσεται στο εκάστοτε Δράμα με υπεύθυνο και ουσιαστικό τρόπο ενισχύοντας τη δράση και βοηθώντας στον αναστοχασμό. Επιλέγει μια σημαντική στιγμή και ζητά από τους μαθητές του να τη ζωντανέψουν εστιάζοντας στο νόημά της (Heathcote, 1991).
Το παρόν Εκπαιδευτικό Δράμα απευθύνεται στους μαθητές των τριών τελευταίων τάξεων του Δημοτικού και στους μαθητές της Δευτεροβάθμιας λόγω του σύνθετου προβληματισμού του. Οι τεχνικές προσαρμόζονται ανάλογα με την ηλικιακή ομάδα των μαθητών, ώστε να αντλήσουν όσο το δυνατόν μεγαλύτερα οφέλη από τη διαδικασία.
Για τη διδασκαλία του συγκεκριμένου Δράματος απαιτούνται περίπου 5 διδακτικές ώρες. Ο χρόνος είναι σχετικός και ανάλογος με τον αριθμό των μαθητών, τις διαθέσιμες σχολικές ώρες και τα σημεία που θέλει ο διδάσκων να τονίσει βάσει του μαθήματός του.
Θέμα : Η ζωή του Γαλιλαίου Γαλιλέι και ο ρόλος της επιστήμης στην κοινωνία.
Ερωτήματα : Ποια είναι η ηθική ευθύνη του επιστήμονα; Μπορεί να εξασφαλιστεί η συνέχεια της ανθρώπινης ύπαρξης και η βελτίωση των όρων ζωής, αν η επιστήμη, που έχει μεγάλο μέρος ευθύνης γι’ αυτό, προδώσει τον ηθικό της στόχο μπροστά σε εμπόδια που θέτουν τα κοινωνικοπολιτικά και θρησκευτικά κατεστημένα; Ποια θα έπρεπε να είναι η στάση της κοινωνίας, της πολιτικής και της θρησκείας απέναντι στις επιστημονικές ανακαλύψεις;
Πηγή/ερέθισμα : Το θεατρικό έργο Η ζωή του Γαλιλαίου του Μπέρτολτ Μπρεχτ.
Με την επιλογή του συγκεκριμένου έργου ως βάση για το Δράμα, παρουσιάζουμε στα παιδιά τη βιογραφία μιας σημαντικής προσωπικότητας σε μια κρίσιμη ιστορική στιγμή. Προσελκύουμε έτσι το ενδιαφέρον των μαθητών με μια ιστορία η οποία εμπεριέχει διαχρονικά στοιχεία.
Το γεγονός ότι ένα θεατρικό έργο πραγματεύεται μια αληθινή περίπτωση θέτει το θέμα της σχέσης της τέχνης με τη ζωή. Όπως το έργο διακηρύσσει – στον περίφημο μονόλογο του Γαλιλαίου – στην επιστήμη δεν πρέπει να συσσωρεύεται γνώση για τη γνώση. Με τον ίδιο τρόπο και η τέχνη πρέπει να μην γίνεται για την τέχνη, να μην είναι επιφανειακή, αλλά να έχει επαφή με τα πραγματικά ζητήματα που απασχολούν τον κόσμο.
Ύστερα από αυτό το Δράμα μπορεί να προκύψει η σκηνική διαπραγμάτευση και του θεατρικού έργου, αφού τα παιδιά θα έχουν βιώσει τις διάφορες παραμέτρους που το συνθέτουν. Παράλληλα μας δίνεται η ευκαιρία να μιλήσουμε στους μαθητές μας για τον θεατρικό συγγραφέα Μπέρτολτ Μπρεχτ.
Το παρόν Εκπαιδευτικό Δράμα μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο διαθεματικής συνεργασίας. Για παράδειγμα ο καθηγητής των Γερμανικών που θέλει να γνωρίσει στα παιδιά τον θεατρικό συγγραφέα Μπέρτολτ Μπρεχτ μπορεί να συνεργαστεί με το θεατρολόγο που θα ζωντανέψει το έργο του, με τον εκπαιδευτικό που διδάσκει Φυσική και ασχολείται με το επιστημονικό έργο του Γαλιλαίου και τον εκπαιδευτικό που εμπλέκεται με τα εργαστήρια δεξιοτήτων και τα προγράμματα ενεργού πολίτη και διερευνά το κοινωνικό ζήτημα της επιστημονικής ευθύνης.
Το Προκείμενο είναι ο πυρήνας της ιστορίας μας : Το 1609 στην Ιταλία ο Γαλιλαίος Γαλιλέι κάνει διάφορες αστρονομικές ανακαλύψεις, που διαταράσσουν το κοσμολογικό κατεστημένο και προκαλούν ποικίλες αντιδράσεις στην πολιτικοθρησκευτική εξουσία, τους επιστήμονες, αλλά και το λαό. Η εξουσία τον υποχρεώνει να ανακαλέσει τις ιδέες του. Θα τις υποστηρίξει ή θα τις αποκηρύξει;
ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ :
Οι τεχνικές του εκπαιδευτικού δράματος είναι πολλές και η επιλογή τους γίνεται με βάση τη στοχοθεσία που επιβάλει το εκάστοτε διαπραγματευόμενο θέμα.
Αφήγηση
Ο δάσκαλος εισάγει τα παιδιά στο δράμα ξεκινώντας με κάποια πληροφοριακά στοιχεία για τον Γαλιλαίο ο οποίος ήταν αστρονόμος, φυσικός, μαθηματικός και φιλόσοφος. Στη συνέχεια αναφέρει ότι το 1609 ο Γαλιλαίος μαθαίνει για το τηλεσκόπιο, ενισχύει την μεγεθυντική του ικανότητα και για πρώτη φορά το στρέφει στον ουρανό αρχίζοντας μια σειρά αστρονομικών ανακαλύψεων. Οι ανακαλύψεις αυτές συνδέονται με μια πρωτοφανή για την εποχή επέκταση των ορίων του Σύμπαντος και διαταράσσουν το τότε κοσμολογικό κατεστημένο βάζοντας τη Γη, που ως τότε θεωρούνταν το κέντρο του κόσμου, να κινείται γύρω από τον Ήλιο.
Εδώ ο δάσκαλος μπορεί να συλλέξει επιπλέον πληροφορίες και εικόνες για το γεωκεντρικό και το ηλιοκεντρικό σύστημα και να τις μοιραστεί με τους μαθητές. Για την άντληση πληροφοριακού υλικού και για να παρουσιαστεί με όσο το δυνατόν μεγαλύτερη εγκυρότητα η ιστορική βάση των οδηγιών του πλήρες κειμένου που απευθύνεται στους μαθητές χρησιμοποιήθηκαν στις ανάλογες δραστηριότητες εγκυκλοπαίδειες, λεξικά και αστρονομικά βιβλία.
Δημιουργία χώρου
Ζητάμε από τους μαθητές να φανταστούν το χώρο όπου εργάζεται ο Γαλιλαίος και να γράψουν σε χαρτάκια ή να ζωγραφίσουν τα διάφορα αντικείμενα που υπάρχουν. Στόχος είναι να εισαχθούν τα παιδιά στο δράμα δημιουργώντας τα ίδια με τη φαντασία τους το χώρο όπου ξεκινά η ιστορία και να αρχίσουν να σκιαγραφούν τον Γαλιλαίο.
Δημιουργία τηλεσκοπίου και αστροπαρατήρηση
Κάθε μαθητής κατασκευάζει και διακοσμεί το δικό του χάρτινο τηλεσκόπιο και σε ρόλο Γαλιλαίου το στρέφει στον ουρανό και αναφέρει τις αστρονομικές του παρατηρήσεις.
Στιγμιότυπα
Αφού ορίσαμε το χώρο, προτρέπουμε τα παιδιά να τον ζωντανέψουν μέσα σε ομάδες δημιουργώντας μια σκηνή από τις έρευνες του Γαλιλαίου με τους μαθητές και τους συνεργάτες του. Ζητάμε να επικεντρωθούν στις αστρονομικές του ανακαλύψεις και τα προτρέπουμε να φανταστούν τι θα μπορούσαν να συζητούν τα διάφορα πρόσωπα και πώς αντιλαμβάνονται το μέγεθος και τη σημασία αυτών των ανακαλύψεων.
Εδώ αξίζει να αναφερθεί ότι σε πολλές δραστηριότητες υπάρχει η ανάγκη να οριστεί με κάποιο τρόπο η έναρξη της παρουσίασης της κάθε ομάδας. Για παράδειγμα, ο δάσκαλος μπορεί να χτυπήσει παλαμάκια δίνοντας το σήμα στην εκάστοτε ομάδα να ξεκινήσει.
Αφήγηση
Ο δάσκαλος σε αυτό το σημείο δίνει κάποιες πληροφορίες για την δομή της κοινωνίας της εποχής. Αναφέρει ότι στις ανακαλύψεις του Γαλιλαίου ο λαός αντιδρά με διάφορους τρόπους. Από τη μια, εκφράζει το φόβο μιας κοσμικής ανατροπής και από την άλλη την ελπίδα για ένα καλύτερο μέλλον. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι στο 1609 υπήρχαν έντονες ταξικές διαφορές και γενικά ο απλός λαός διακατεχόταν από έντονη θρησκευτικότητα και μοχθούσε για να επιβιώσει. Η εκκλησία, οι άρχοντες και οι αφέντες όριζαν με τις αποφάσεις, τους πολέμους και την εξουσία τους τις ζωές των απλών ανθρώπων.
Οι πολίτες στο παζάρι - Αυτοσχεδιασμός - Δάσκαλος σε ρόλο περαστικού - Κύκλος του κουτσομπολιού
Ο δάσκαλος καλεί τους μαθητές να φανταστούν ότι γίνεται ένα παζάρι και οι άνθρωποι διασταυρώνονται, χαιρετιούνται και συζητούν αντιδρώντας στις φήμες για τις ανακαλύψεις του Γαλιλαίου. Ζωντανεύει μια λαϊκή αγορά που εκφράζει μέσα από διάφορα πρόσωπα τις ποικίλες αντιδράσεις απέναντι στα νέα κοσμολογικά δεδομένα συνδυάζοντας τις εικόνες που έχουν τα παιδιά από την καθημερινότητά τους με τα στοιχεία που προαναφέρθηκαν για το κλίμα της εποχής. Τα παιδιά μπορούν να είναι πωλητές, αγοραστές, απλοί περαστικοί ή ακόμα και πλανόδιοι καλλιτέχνες.
Ο δάσκαλος σε ρόλο πολίτη περαστικού συμμετέχει τροφοδοτώντας το πλήθος με τα νέα για τις ανακαλύψεις του Γαλιλαίου, ηλεκτρίζοντας έτσι την ατμόσφαιρα στο παζάρι. Για να δηλώσει ο δάσκαλος την ένταξή του σε ρόλο και να γίνει μέρος της θεατρικής σύμβασης που οι μαθητές ήδη βιώνουν, μπορεί να φορέσει ένα διακριτικό στοιχείο όπως για παράδειγμα ένα καπέλο ή ένα μαντίλι.
Σε αυτή τη δραστηριότητα ο λαός σχολιάζει μέσα από φήμες και κουτσομπολιά τις αστρονομικές αυτές ανακαλύψεις εκφράζοντας διάφορες γνώμες που ενδεχομένως να είναι και αντιφατικές ή αλληλοσυγκρουόμενες. Σημασία έχει να μπουν τα παιδιά στη διαδικασία να σκεφτούν ποια είναι η αξία της επιστήμης για τη ζωή, όχι μόνο των αρχόντων, αλλά και του απλού λαού. Όπως ο Γαλιλαίος λέει στο τέλος του έργου, ο μοναδικός στόχος της επιστήμης είναι να απαλύνει τον μόχθο της ανθρώπινης ύπαρξης. Κατανοώντας αυτή τη σχέση επιστήμης και εξέλιξης του ανθρώπου, τα παιδιά θα είναι σε θέση να βιώσουν πιο έντονα την ανάγκη διαφύλαξης της επιστημονικής ηθικής, αλλά και τη σημασία της αποδοχής των μεγάλων ανακαλύψεων από το λαό χωρίς προκαταλήψεις και ταυτόχρονα χωρίς αφέλεια.
Αφήγηση
Ο δάσκαλος δίνει στα παιδιά πληροφορίες για την Ιερή Εξέταση που αποτελούσε το εκκλησιαστικό δικαστήριο στους κόλπους του Ρωμαιοκαθολικισμού. Η Ιερή Εξέταση αντιμετώπιζε τους αιρετικούς ως εχθρούς της κοινωνίας. Προέβαινε μάλιστα σε βασανιστήρια θεωρώντας ότι έτσι θα επιτευχθεί η λύτρωση της ψυχής τους. Στην ιστορία μας η Ιερή Εξέταση αποκηρύσσει τις θεωρίες του Γαλιλαίου, τον φυλακίζει και του ζητά την επόμενη μέρα να τις απαρνηθεί, αλλιώς θα θανατωθεί στην πυρά.
Συνάντηση των μαθητών - Δάσκαλος σε ρόλο μαθητή του Γαλιλαίου
Ο δάσκαλος προτρέπει τα παιδιά να μπουν στη θέση των μαθητών και των συνεργατών του Γαλιλαίου που συναντιούνται για να συζητήσουν σχετικά με αυτήν την καταδικαστική απόφαση.
Ο δάσκαλος μπαίνει σε ρόλο μαθητή του Γαλιλαίου, τους καλεί και θέτει ερωτήματα προς συζήτηση, για να εισάγει τον προβληματισμό πάνω στο δίπολο επιβίωσης και επιστημονικής ηθικής. Μέσα από αυτή τη συζήτηση τα παιδιά κατανοούν τη δυσκολία της κατάστασης και ανταλλάσσουν απόψεις ως επιστήμονες. Εισάγεται το πρόβλημα, δημιουργείται ένταση και ατμόσφαιρα και δίνονται πληροφορίες που κινούν τη δράση για τη μετέπειτα εξέλιξη της ιστορίας. Επίσης σχολιάζεται το θέμα της Ιερής Εξέτασης που συμβολίζει τα διαχρονικά κοινωνικά, πολιτικά, θρησκευτικά εμπόδια στην επιστημονική ανάπτυξη και την ελευθερία της ανθρώπινης σκέψης.
Διάδρομος της συνείδησης
Ο δάσκαλος ζητά από τους μαθητές να σχηματίσουν ένα διάδρομο, όπου ο καθένας θα πει μια φράση εκπροσωπώντας μία από τις φωνές που θα μπορούσε να ακούει ο Γαλιλαίος αντιμέτωπος με το μεγάλο δίλημμα: Να θυσιαστεί για το καλό της επιστήμης βοηθώντας την εξέλιξη ή να επιβιώσει και να συνεχίσει να ερευνά με τον ένα ή τον άλλο τρόπο; Είναι γλυκιά η ζωή, είναι μεγάλη όμως και η ευθύνη. Ένας - ένας, περνούν από μέσα όλοι σε ρόλο Γαλιλαίου και παίρνουν τη δική τους απόφαση.
Κάθε παιδί εκφράζει σε μία φράση συμπυκνωμένη μία άποψη και όλα μαζί συνθέτουν ένα παζλ αντιθετικών δυνάμεων που τα βοηθά να σχηματίσουν μια πληρέστερη εικόνα του θέματος. Ακολουθεί συζήτηση σχετικά με τις αποφάσεις τους και τη δυσκολία της επιλογής.
Αφήγηση
Ο δάσκαλος αφηγείται στα παιδιά την εξέλιξη της πραγματικής ιστορίας. Ότι δηλαδή το 1633 ο Γαλιλαίος αποκηρύσσει τις ιδέες του για το ηλιοκεντρικό σύστημα ως λαθεμένες και αιρετικές, ψιθυρίζοντας την περίφημη φράση “Και όμως κινείται” (εννοείται η Γη) και καταδικάζεται να ζήσει περιορισμένος στο σπίτι για το υπόλοιπο της ζωής του.
Σκηνές : Ο Γαλιλαίος αποκηρύσσει τις ιδέες του
Ο δάσκαλος ζητά από τα παιδιά να αναπαραστήσουν σε ομάδες τη σκηνή που ο Γαλιλαίος αποκηρύσσει τις ιδέες του. Σε κάθε ομάδα υπάρχει ένας διαφορετικός αφηγητής, ώστε τα γεγονότα να παρουσιαστούν από τέσσερεις διαφορετικές οπτικές γωνίες : του Γαλιλαίου, ενός μαθητή ή συνεργάτη του, ενός πολίτη και ενός ιεροεξεταστή.
Τα παιδιά γνωρίζουν τι έγινε και παρουσιάζουν τη σκηνή διαφοροποιημένη ανάλογα με την οπτική κάθε ρόλου. Έχει πολύ ενδιαφέρον να καταλάβουν τα παιδιά ότι η οπτική γωνία του αφηγητή επηρεάζει την αφήγηση των γεγονότων και ότι είναι ανάλογη με τη θέση του, τα συμφέροντά του, τα συναισθήματα και τις διαθέσεις του, ενώ ένα γεγονός μπορεί ορισμένες φορές να διαστρεβλωθεί από τον αφηγητή. Είναι σημαντικό να μάθουν τα παιδιά ότι πρέπει να λειτουργούν κριτικά απέναντι στις διάφορες αφηγήσεις τόσο για τη στάση τους απέναντι στα σύγχρονα μέσα πληροφόρησης (π.χ. ειδήσεις), όσο και απέναντι στην ιστορία, που ορισμένες φορές μπορεί να είναι μεροληπτική και παραπλανητική.
Ημερολόγιο
Ολοκληρώνοντας το δράμα ζητάμε από τα παιδιά να διατυπώσουν σε ένα χαρτί, όσα φαντάζονται ότι θα έγραφε ο Γαλιλαίος στο ημερολόγιό του ύστερα από όλα όσα συνέβησαν κάνοντας έτσι έναν μικρό απολογισμό. Είναι περήφανος που έχει επιβιώσει ή νιώθει να υποφέρει που πρόδωσε την επιστήμη του; Αναπολεί τα περασμένα ή κάνει σκέψεις για το μέλλον του κόσμου;
Mερικές σκέψεις του Γαλιλαίου γραμμένες από μαθητές :
• Είπα ψέματα… γιατί όμως; Γιατί απέρριψα όλα αυτά που ανακάλυψα;
• Εγώ με πίστεψα… Κάποτε θα δικαιωθώ… Το νιώθω… Ελπίζω …
• Ίσως να μην υπάρχουν όλα αυτά… Ίσως να ήμουνα πολύ φαντασιόπληκτος… Ποτέ όμως δεν θα μάθω την πραγματική αλήθεια!
• Η ζωή έχει ένα στόχο, ένα στόχο που περιμένει να πραγματοποιηθεί. Εγώ όμως δεν τα κατάφερα! Και νιώθω καταδικασμένος…
• Ίσως όλα αυτά που είπα να είναι τελικά… μόνο… μέσα στο μυαλό μου. Θα θυσιαζόμουν για το τίποτα… ή… για τα πάντα;
• Τόσα χρόνια, τόσες θυσίες. Δεν θα καταλάβουν ποτέ. Μήπως έκανα λάθος; Νοιώθω χαμένος. Πρέπει να με ακούσουν, να ξυπνήσουν, αλλά εγώ θα σωπάσω. Είναι μόνοι τους.
• Γιατί να πάνε έτσι χαμένοι οι κόποι μου; Άδικα έχασα τόσα χρόνια; Αυτό που θα ήθελα να αλλάξω είναι, να μπορούσαν οι υπόλοιποι να πιστέψουν σε εμένα και να με καταλάβουν…!
• Απαρνήθηκα τις ιδέες μου και απαρνήθηκαν και οι άλλοι εμένα.
• Η ζωή είναι δύσκολη.
• Τζάμπα η σκέψη.
• Είμαι στεναχωρημένος που η γνώση και η μόρφωση δεν θα περάσουν σε άλλους.
Συζήτηση
Ακολουθεί γενική συζήτηση όπου τα παιδιά εκφράζουν τις εντυπώσεις και τις εμπειρίες τους από το δράμα, καθώς επίσης και τις απόψεις τους πάνω στο θέμα που διαπραγματεύθηκαν. Τίθενται επίσης θέματα γενικότερου προβληματισμού πάνω στη σχέση της επιστήμης με την κοινωνία, την πολιτική, τη θρησκεία, την οικολογία και την τέχνη. Μπορούν να γίνουν συγκρίσεις ανάμεσα στις διάφορες εποχές. Ποια στοιχεία της ιστορίας του Γαλιλαίου έχουν αλλάξει και ποια είναι διαχρονικά;
Τα παιδιά του δημοτικού διαπραγματεύτηκαν το σοβαρό αυτό θέμα με μεγάλη συγκέντρωση, δημιουργικότητα και υπευθυνότητα. Σχημάτισαν με την αυθεντικότητά τους ποιητικές προσεγγίσεις, έδωσαν στη σκέψη τους φιλοσοφικές διαστάσεις και βιώσαν συνειδητά τις πολλαπλές πτυχές της ιστορικής αυτής στιγμής.
Εντυπώσεις μαθητών:
• Το τηλεσκόπιο ήταν πολύ πιο όμορφο από ότι το βλέπεις κάπου αλλού. Τα εργαλεία ήταν πολύ ωραία και θα ήθελα να κάνω ένα πείραμα.
• Ένιωσα ότι μπήκα στο μυαλό του Γαλιλαίου.
• Καταλάβαμε πώς ένιωθε ο Γαλιλαίος και τι έλεγε από μέσα του.
• Το θέμα ήταν τέλειο. Κάναμε ένα ταξίδι στο παρελθόν. Θέλω να μοιάσω στον Γαλιλαίο!!!!!
• Ένιωσα σαν να ήμουν ο Γαλιλαίος και έμαθα πώς να παίζω διάφορους ρόλους.
• Ένιωσα σαν κάποιος άνθρωπος της εποχής.
• Κατάλαβα την ιστορία του Γαλιλαίου και μου άρεσε που συνεργαστήκαμε.
• Αυτή η εμπειρία με γέμισε συναισθήματα και θα ήθελα να την ξαναζήσω.
• Από το θέατρο μαθαίνεις πολλά. Ήταν μια ζωντανή πραγματικότητα. Ανακαλύψαμε την ευθύνη του επιστήμονα μέσα από την τέχνη.
• Ελπίζω όταν μεγαλώσω να μπορέσω να διδάξω και εγώ λίγα πράγματα για αυτόν τον επιστήμονα.
• Έμαθα αρκετά πράγματα για τον Γαλιλαίο τον οποίο είχα ακουστά ως όνομα και μου φάνηκαν πολύ ενδιαφέρουσες οι πληροφορίες προς το πρόσωπό του στην αρχή του προγράμματος. Μπορεί να μην υπήρχε πολύς λόγος, αλλά υπήρχε αυτοσχεδιασμός μέσω της συνεργασίας και της δικιάς μας φαντασίας. Κάτι που θα μου μείνει αξέχαστο, ήταν κάποιες σκηνές που εκτός από δράση έβγαλαν και γέλιο! Ήταν σημαντικό το ενδιαφέρον που δείξαμε όλοι μας.
• Ήταν κάτι το πολύ διαφορετικό σε σχέση με άλλα προγράμματα που έχουμε κάνει. Υπήρχε ενεργοποίηση, συμμετοχή. Ήταν μια συναρπαστική εμπειρία και ελπίζουμε στο μέλλον να ξανασυμμετάσχουμε σε παρόμοιες δραστηριότητες!
• Μέσα από το εκπαιδευτικό δράμα είχα την δυνατότητα να κατανοήσω και να πάρω μέρος στην θεατρική απόδοση της ιστορίας χωρίς να χρειάζεται να διαβάσω και να αποστηθίσω το κείμενο. Πέρασα πολύ όμορφα και κατάφερα να έρθω πιο κοντά στα συναισθήματα του ήρωα και στην ατμόσφαιρα της εποχής. Είναι ένας εύκολος και δημιουργικός τρόπος για να εκπαιδευτείς και να μάθεις.
Αξιολόγηση
Αξιολογώντας την εφαρμογή του προγράμματος αξίζει να αναφέρουμε ότι τα παιδιά έδειξαν μεγάλο ενθουσιασμό και συμμετείχαν δυναμικά σε κάθε δραστηριότητα. Όλοι έπαιρναν μέρος, ακόμα και οι πιο μαζεμένοι μαθητές. Οι ιδέες τους ήταν πολύ δημιουργικές και πρωτότυπες και συνέθεταν ένα ποικιλόμορφο παζλ αισθητικής και απόψεων. Μάλιστα κατά τη διάρκεια των δραστηριοτήτων οι θέσεις των παιδιών απέναντι στον προβληματισμό που ξετυλίγονταν μαζί με την ιστορία ήταν συχνά διαφορετικές και αντίθετες, ώστε το ηθικό δίλημμα που διαπραγματευόμασταν να φορτίζεται με όλο και μεγαλύτερη ένταση.
Στον απολογισμό, στη συζήτηση που ακολούθησε όλοι οι μαθητές ήταν πολύ προβληματισμένοι, έδειχναν να έρχονται για πρώτη φορά αντιμέτωποι με τέτοιου είδους ερωτήματα και κάθε φορά που κάποιος εξέφραζε μια σκέψη, όλοι παρακολουθούσαν με ενταμένη προσοχή και προσπαθούσαν να συνθέσουν τη δική τους οπτική στο θέμα. Επίσης ήταν εξαιρετικά ενδιαφέρον το γεγονός ότι τα παιδιά αναφέρθηκαν στην τηλεόραση ως μέσο που ασκεί εξουσία και ορίζει τις ζωές μας.
Σε αξιολόγησή εκπαιδευτικού διαβάζουμε: Καθ’ όλη τη διάρκεια του προγράμματος υπήρξε έντονο ενδιαφέρον και συμμετοχή, πολλές ιδέες και δημιουργική σκέψη. Τα παιδιά δεν δίστασαν να πάρουν πρωτοβουλίες και να καταθέσουν τις σκέψεις και τις προτάσεις τους. Μαθητές δειλοί και επιφυλακτικοί συμμετείχαν ενεργά και πολλές φορές με πρωταγωνιστικό ρόλο. Οι ζωηροί μαθητές έδρασαν με θάρρος και αποφασιστικότητα. Το εκπαιδευτικό δράμα, γράφει η καθηγήτρια, είναι δημιουργικό, εκφραστικό και πραγματικά χρήσιμο για την εκπαιδευτική διαδικασία.
Η παρουσίαση του παρόντος προγράμματος φιλοδοξεί να εμπνεύσει το ενδιαφέρον των διδασκόντων κάθε βαθμίδας για την καινοτόμο παιδαγωγική διαδικασία του Εκπαιδευτικού Δράματος που αποτελεί έναν ευφάνταστο, δυναμικό και δημιουργικό τρόπο να διδαχτούν διάφορα μαθήματα μέσα από συλλογικές δράσεις και βιωματικές εμπειρίες.
Η εισήγηση ολοκληρώνεται με ένα απόσπασμα από τον τελικό μονόλογο του Γαλιλαίου του Μπρεχτ, όπως τον μετέφρασε ο Πέτρος Μάρκαρης, καθηγητής μου στο πανεπιστήμιο.
Πιστεύω πως μοναδικός στόχος της επιστήμης είναι να απαλύνει τον μόχθο της ανθρώπινης ύπαρξης. Αν οι επιστήμονες, πτοημένοι από εγωπαθείς άρχοντες, αρκεστούν στο να συσσωρεύουν τη γνώση για τη γνώση, τότε η επιστήμη μπορεί να σακατευτεί και οι καινούριες μηχανές σας να μην προσφέρουν τίποτα άλλο από καινούρια βάσανα.
Σας ευχαριστώ εγκάρδια για την παρουσία σας!
Με εκτίμηση
Ρένα Αθανασοπούλου
Βιβλιογραφία:
• «Αστρονομία», Σειρά Γνώσεων Επιστήμη και Ζωή, τόμος δεύτερος, Εκδοτικές και εμπορικές επιχειρήσεις Χατζηιακώβου Α.Ε.
• «Αστρονομία», Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς Μπριτάνικα, τόμος δέκατος έκτος, Εκδοτικός Οργανισμός Πάπυρος, Αττική, 1985.
• Brecht Bertolt, Βίος του Γαλιλαίου, Leben des Galilei, Mετάφραση Πέτρος Μάρκαρης, (δακτυλόγραφο).
• Brecht Bertolt, Βίος του Γαλιλαίου, Mετάφραση και Πρόλογος Πέτρος Μάρκαρης, Εκδόσεις Κείμενα, Αθήνα, 1970.
• «Γαλιλαίος Γκαλιλέι», Σειρά Γνώσεων Επιστήμη και Ζωή, τόμος τέταρτος, Εκδοτικές και εμπορικές επιχειρήσεις Χατζηιακώβου Α.Ε.
• «Γαλιλαίος», Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς Μπριτάνικα, τόμος δέκατος έκτος, Εκδοτικός Οργανισμός Πάπυρος, Αττική, 1985.
• «Γαλιλαίος», Νέα Παιδική Εγκυκλοπαίδεια Άλφα, τόμος δεύτερος, Εκδόσεις Άλφα, Αθήνα, 1993.
• Carole Stott και Clint Twist, Διάστημα, Μετάφραση Δήμος Αυγερινός, Επιμέλεια-Διορθώσεις Άννα Σταυροπούλου, Εκδόσεις Πατάκη, Σειρά Studia, Αθήνα, 1995, σελ. 95, 143.
• «Ιερή Εξέταση», Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς Μπριτάνικα, τόμος εικοστός ένατος, Εκδοτικός Οργανισμός Πάπυρος, Αττική, 1987.
• «Ιταλία», Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς Μπριτάνικα, τόμος τριακοστός, Εκδοτικός Οργανισμός Πάπυρος, Αττική, 1988.
• Μαυρομάτης Δ. Κωνσταντίνος, «Γαλιλαίος», Λεξικό Αστρονομίας, Εκδόσεις Ώρες, Βόλος, 2001.
• Μαυρομάτης Δ. Κωνσταντίνος, «Τηλεσκόπιο», Λεξικό Αστρονομίας, Εκδόσεις Ώρες, Βόλος, 2001.
• Σφυροέρα Βλ. Βασ. «Οι επιστήμες, τα γράμματα και οι τέχνες το 17ο και 18ο αιώνα», Ιστορία νεότερη και σύγχρονη τρίτης Γυμνασίου, Οργανισμός Εκδόσεων Διδακτικών Βιβλίων, Αθήνα, 1991, σελ. 73-74.
Εφαρμογές/Δημοσιέυσεις του Εκπαιδευτικού Δράματος:
Έκδοση στη συλλογή εκπαιδευτικών προτάσεων των Α. Αυδή και Μ. Χατζηγεωργίου με τίτλο «Η Τέχνη του Δράματος στην Εκπαίδευση» (Μεταίχμιο 2007).
Εφαρμογή σε μαθητές Λυκείου στο πλαίσιο του εορτασμού της Παγκόσμιας Ημέρας του Θεάτρου στην Εκπαίδευση (2008).
Εφαρμογή σε καθηγητές στο 7ο Σεμινάριο Θεατρικής Παιδείας (2009).
Εφαρμογή σε μαθητές του Καλλιτεχνικού Γυμνασίου Θεσσαλονίκης στο πλαίσιο παρουσίασης/εισήγησης στο Ελληνικό Συνέδριο Καθηγητών Γερμανικής Γλώσσας του Ινστιτούτου Goethe Θεσσαλονίκης (2010) και στη σειρά επιστημονικών διαλέξεων της Ομάδας Εκπαιδευτικών Πρότασις (2010).
Προσαρμογή και εφαρμογή σε μαθητές Δημοτικού στα πλαίσια των πολιτιστικών δραστηριοτήτων της παιδικής βιβλιοθήκης του Βαφοπουλείου Πνευματικού Κέντρου Θεσσαλονίκης (2011).
Άρθρο στο επιστημονικό περιοδικό «Εκπαίδευση & Θέατρο» που εκδίδει το «Πανελλήνιο Δίκτυο για το Θέατρο στην Εκπαίδευση» με τίτλο «Όταν το εκπαιδευτικό δράμα συναντά τον Γαλιλαίο του Μπρεχτ» (2012).
Εφαρμογή σε μαθητές της Ε΄ Τάξης στο πλαίσιο των Εργαστηρίων Δεξιοτήτων και των προγραμμάτων Ενεργού Πολίτη (2026).
